تاریخ انتشاردوشنبه ۲۰ دی ۱۴۰۰ - ۱۴:۳۶
آیا رئالیتی شو «جوکر» موفق بوده است؟

«جوکر»؛ پرنشاط و کم هزینه اما دور از اصول «رئالیتی شو»

«جوکر» در ظاهر برنامه ای است که در قالب رئالیتی شو ساخته شده، اما درعمل، نتوانسته روی دیگر و چهره غیرحرفه ای و خصوصی سلبریتی های شرکت کننده در رقابت را برملا کند.
«جوکر»؛ پرنشاط و کم هزینه اما دور از اصول «رئالیتی شو»
 به گزارش خبر24؛ آرش فهیم / منتقد فیلم: «رئالیتی شو» یا «نمایش واقع نما» قالبی است که طی سال های اخیر، شبکه های تلویزیونی در نقاط مختلف جهان را به خودش معطوف کرده است؛ کم هزینه بودن نسبت به اغلب قالب های تلویزیونی و جذابیت و قدرت بالا برای بازسازی یا تبلیغ فرهنگ، ایدئولوژی و سبک زندگی، از قابلیت های این قالب تلویزیونی است. به طور مثال، رئالیتی شو در زمینه آشپزی و دورهمی که مدتی هم توسط یکی از شبکه های ماهواره ای فارسی زبان خارجی محور قرار گرفته بود، در همان حال که به شدت سرگرم کننده، مهیج و کنجکاوی برانگیز است، بسته ای تأثیرگذار در حوزه سبک زندگی نیز محسوب می شود. در ایران نیز چند سالی است که ساخت برنامه بر پایه انواع مختلف رئالیتی شو هم در صداوسیما و هم شبکه نمایش خانگی رو به افزایش است. مثل مسابقه-مستند «فرمانده» با موضوع نظامی که یک نمونه موفق بومی سازی شده در این قالب محسوب می شود. اما بیشتر برنامه هایی که تا به حال در این قالب به ویژه در وی او دی ها و شبکه نمایش خانگی تولید و به نمایش درآمده، نه تنها برگرفته از نمونه های خارجی بلکه کپی نعل به نعل آنها بوده است؛ به همین دلیل هم این محصولات کارکرد فرهنگی به معنای جریان سازی و بازسازی فرهنگی نداشته اند. این درحالی است که همه جاذبه چنین محصولاتی، به کارگیری خلاقیت و بداعت و همچنین بهره گیری از فرهنگ اقوام و اقلیم های مختلف یک کشور است.
 
«جوکر» هم یک تجربه کپی برداری شده از نمونه های غربی در این زمینه است. این برنامه درباره رقابت تعدادی از سلبریتی ها و به اصطلاح شاخ های فضای مجازی است؛ آنها در فضایی مانند یک میهمانی در یک خانه دور هم جمع می شوند و باید در شش ساعت،
ترفندهای مختلف را به کار ببرند تا با خنداندن رقبا، آنها را از گردونه مسابقه حذف کنند و برنده جایزه شوند. برنامه ای که در نگاه اول به نظر می رسد ساده و کم هزینه، توان جذب مخاطب و ایجاد لحظات مفرح و شاد را دارد. هر چند که خنداندن و سرگرم نمودن مخاطب به خودی خود یک ارزش نیست و به عنوان یک ابزار برای انتقام مفاهیم و پیام های اخلاقی، اجتماعی و سیاسی قلمداد می شود، اما در برخی شرایط، حتی همین خنداندن بی هدف هم می تواند دارای کارکرد اجتماعی و فرهنگی باشد؛ مثل این دوران که به دلایلی چون شیوع ویروس کرونا و چالش های اقتصادی، نیاز به محصولات فرهنگی نشاط برانگیز و آرامش بخش الزامی است. به همین دلیل تا اینجای بحث، فقدان رویکرد فرهنگی خاص در «جوکر» و خنثی بودن آن درجهت خلق لحظات شاد برای مخاطب، پذیرفتنی است. البته برخی از لحظات و شوخی ها، خارج از عرف فرهنگ و آداب خانواده های ایرانی است و اگر این موارد اصلاح می شدند بهتر بود.


 
همچنین در این برنامه، رفاقت بر رقابت غلبه دارد؛ از حسادت، زیرآب زنی و دشمنی هیچ خبری نیست و رقیبان، بیشتر رفیق هم به نظر می رسند؛ اینکه شرکت کنندگان در این مسابقه برای پیروزی، بجای تخریب و آسیب زدن یا ناراحت کردن رقبا، باید از آنها خنده بگیرند هم یک رقابت منحصر به فرد و اخلاقی است. ضمن اینکه کم هزینه بودن برنامه نیز یک نقطه مثبت برای آن ارزیابی می شود.
 
اما دو نقطه قوت بزرگ بر «جوکر» سایه افکنده است.  یکی از ضعف هایی که بر «جوکر» حاکم است، دور شدن آن از یک مستند-مسابقه و تبدیل به یک نمایش است. یعنی مخاطب هوشمند خیلی زود متوجه می شود که اتفاقات برنامه، به آن معنا مستند نیست و ماجراها یک نمایش از قبل طراحی شده هستند. این درحالی است که در یک نمایش واقع نما (رئالیتی شو) حتی با وجود یک سناریو یا نقشه از قبل طراحی شده، همه چیز باید آنقدر طبیعی و بکر باشد که گویی تصاویر از طریق دوربین مداربسته ضبط شده اند. به همین دلیل هم چنین برنامه
هایی بیش از آنکه به فیلم یا نمایش شباهت داشته باشند، باید یادآور مستند باشند. درمواقعی که مردم عادی یا نابازیگرها در چنین مسابقاتی حاضر می شوند، معمولا فضای مستند حاکم است؛ هر چند که ممکن است یک فردِ غیرِهنرمند نیز وقتی در مقابل دوربین قرار می گیرد، به طور ناخودآگاه نقش بازی کند، اما به هر حال، فضاسازی به طور طبیعی و مطابق با زندگی روزمره خلق می شود. اما در برنامه هایی که بازیگران حرفه ای در متن کار قرار می گیرند، بار نمایشی –به معنای نقش بازی کردن- بر فضا غلبه می یابد. به معنای دیگر، نقش آفرینان در چنین برنامه ها و مسابقاتی که در قالب رئالیتی شو اجرا می شوند، نباید بازی کنند بلکه باید از قالب بازیگری خودشان خارج شوند و خودِ واقعی شان را همان طور که در زندگی شخصی و روزمره هست به رخ بکشند. در «جوکر» نیز این مشکل دیده می شود، به این معنا که بازیگران حاضر در کار، همان تیپ های رایج در آثار سینمایی و تلویزیونی خود را باز هم تکرار کرده اند. اما چیزی که می توانست به این کار ارزش هنری بیشتری ببخشد این بود که چهره های مشهور و سلبریتی های حاضر در برنامه، وجوه دیگری از زندگی شخصی و شخصیت متفاوتی از آنچه در فضای حرفه ای از آنها می بینیم را نشان می دادند.


 
همان طور که بیان شد، این برنامه نیز مانند دیگر آثار رئالیتی شو و خیلی دیگر از برنامه های تلویزیونی، بیش از حد کپی کاره شده است و به ندرت می توان در آن نشانی از خلاقیت و یا حتی تلاش برای بومی سازی دیده می شود. سازندگان «جوکر» می توانستند برای اینکه از یک فضای کاملا تقلیدی از نمونه های خارجی فاصله بگیرند، به سمت زیست-بوم ها و خورده فرهنگ های مختلف بروند که در این قالب تلویزیونی به شدت جوابگوست. یعنی چهره های مشهور از نقاط مختلف و با قومیت و فرهنگ های گوناگون را به این رقابت می آوردند و هر شرکت کننده ای با لهجه، گویش و نوع پوشش زادگاه یا منطقه ای که از آن برخاسته است حضور می یافت. از این طریق، علاوه بر خلاقانه تر به نظررسیدن برنامه، بار فرهنگی آن نیز افزایش می یافت و سبک های مختلف زندگی و آداب و رسوم و موضوعات هنری متفاوت و رنگارنگی هم در آن به منصه ظهور می رسید.
 
 




انتهای پیام/
24-news.ir/vdcf0vdc.w6dc0agiiw.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما

نرخ طلا و ارز